استراتژی BTB که با نام PRO BTB هم شناخته میشود، دومین استراتژی مشهور محمدعلی پورصمدی پس از SP2L است. BTB مخفف Back To Break Even، یعنی «بازگشت به نقطهٔ سربهسر» است. ایدهٔ اصلی: وارد شدن هملحظه با شکست یک سطح پرریسک است. پس صبر کن تا قیمت پس از شکست به همان سطح برگردد، آنجا نگه دارد، و بعد وارد شو. در این مقاله قواعد BTB را قدمبهقدم توضیح میدهیم، یک مثال واقعی از طلا را بررسی میکنیم و نتیجهٔ نزدیک به ۸۰۰ معاملهٔ BTB را روی طلا و فارکس نشان میدهیم.
استراتژی BTB چیست؟
BTB یک استراتژی پرایس اکشن مبتنی بر شکست و پولبک است. هدفش ورود در ناحیهای کمریسک است: جایی که بازار پس از یک شکست واقعی، برای آخرین بار به سطح شکستهشده برمیگردد. معاملهگر به جای دنبال کردن کندل شکست، همجهت با همان شکست ولی از قیمتی بهتر وارد میشود.
چرا «نقطهٔ سربهسر»؟ سطح شکستهشده همان قیمتی است که معاملهگرانِ هملحظه با شکست در آن وارد شدهاند. وقتی قیمت به آنجا برمیگردد، این معاملهگران دقیقاً در نقطهٔ سربهسر معاملهشان هستند. اگر شکست واقعی باشد، سطح نگه میدارد و حرکت ادامه پیدا میکند. اگر قیمت دوباره به داخل محدودهٔ قبلی بسته شود، شکست جعلی بوده است.
این ایده ریشه در یکی از قدیمیترین اصول تحلیل تکنیکال دارد: تغییر نقش سطوح. مقاومتی که شکسته میشود، به حمایت تبدیل میشود و برعکس. این اصل را ادواردز و مگی در کتاب کلاسیک خود در سال ۱۹۴۸ شرح دادهاند. سهم BTB، تبدیل این اصل به یک قاعدهٔ دقیق ورود، حد ضرر و حد سود است.
سه مرحلهٔ استراتژی BTB
کل استراتژی سه لحظه روی یک سطح است. برای یک ستاپ خرید (فروش قرینهٔ آن است):
- شکست سطح: بالاترین سقف چند ده کندل اخیر (مثلاً ۲۰ کندل) سطح کلیدی است. کندلی برای نخستین بار بالای آن بسته میشود. این کندل، کندل شکست است و سطحی که شکسته، نقطهٔ سربهسر.
- بازگشت به سطح: تا وقتی قیمت دوباره به همان سطح نرسیده، هیچ کاری نمیکنیم. تعقیب قیمت ممنوع است.
- تأیید: نخستین کندلی که سطح را لمس میکند، تکلیف را روشن میکند. اگر بالای سطح و صعودی بسته شود، سطح نگه داشته و ستاپ فعال است. اگر زیر سطح بسته شود، شکست شکست خورده و ستاپ باطل است.
شکست معتبر در BTB چه شکلی است؟
همهٔ عبورها از سطح، شکست نیستند. سه شرط یک شکست معتبر را از یک عبور بیرمق جدا میکند:
- بسته شدن آنسوی سطح: عبور سایه کافی نیست؛ بدنهٔ کندل باید آنسوی سطح بسته شود.
- کندل قوی: اندیکاتور مرجع BTB دو ورودی دارد: تعداد کندلهای بررسیشده و «اندازهٔ جهش بر مبنای توزیع میانگین». یعنی کندل شکست باید نسبت به کندلهای عادی همان بازار بزرگ باشد. در FZ Assistant این شرط با ATR (میانگین دامنهٔ واقعی ۱۴ کندل) سنجیده میشود: بدنهٔ کندل شکست دستکم ۰٫۸ یا ۱٫۵ برابر ATR.
- نخستین بسته شدن: فقط نخستین کندلی که آنسوی سطح بسته میشود، کندل شکست است. کندلهای بعدی ادامهٔ همان رویدادند، نه شکست تازه.
منابع آموزشی حجم بالا روی کندل شکست را هم نشانهٔ اعتبار میدانند.
ورود، حد ضرر و حد سود در BTB
پورصمدی برای PRO BTB شش روش ورود معرفی کرده است که ترکیبهای مختلفی از سفارش لیمیت روی سطح، سفارش استاپ و ورود پس از بسته شدن کندل تأیید هستند. رایجترین و قابلفهمترین آنها این است:
- ورود: با بسته شدن کندل بازگشتی، یعنی کندلی که سطح را لمس کرده و همجهت با شکست بالای آن بسته شده است. این سومین روش از شش روش است و تنها روشی که فقط با کندلهای بستهشده قابل تصمیمگیری است.
- حد ضرر: پشت کندل شکست؛ برای خرید زیر کف آن و برای فروش بالای سقف آن. بعضی منابع حد ضرر را کمی زیر کف کندل پولبک میگذارند که نزدیکتر و کمریسکتر است، اما زودتر هم زده میشود.
- حد سود: دستکم دو برابر ریسک، یعنی نسبت ریسک به ریوارد ۱ به ۲. معاملهگران محافظهکار هدف ثابت ۱ به ۲ یا ۱ به ۳ میگذارند و معاملهگران تهاجمیتر با حد ضرر متحرک، بخشی از معامله را باز نگه میدارند.
- مهلت بازگشت: اگر قیمت مدت زیادی (در FZ Assistant، ۵۰ کندل) به سطح برنگردد، آن شکست کهنه شده و لمس بعدی دیگر «بازگشت بازار» حساب نمیشود.
کندل تأیید در BTB
سادهترین تأیید این است که کندل بازگشتی همجهت با شکست بسته شود. نسخههای سختگیرتر یکی از اینها را میخواهند:
- کندل پوششی (Engulfing): کندل قبلی خلاف جهت معامله بوده و کندل بازگشتی آن را کاملاً پوشانده است.
- پینبار: سایهٔ بلندی در سمتی که قیمت از آن پس زده شده (برای خرید، سایهٔ پایین) که دستکم دو برابر بدنه و نیمی از طول کل کندل باشد.
- RSI: اندیکاتور ترکیبی مشهوری که BTB را کنار SP2L و الگوی پوششی قرار میدهد، بهجای بازهٔ رایج ۳۰/۷۰ از بازهٔ ۴۰/۶۰ استفاده میکند. شرط این است که RSI در پولبک نسبت به کندل شکست پایین آمده باشد، اما هنوز بالای ۴۰ باشد. یعنی مومنتوم آرام شده ولی جهتش برنگشته است.
یک مثال واقعی BTB روی طلا
ساعتها به وقت تهران است:
- سطح: سقف کندل ساعت ۱۶:۳۰ روز ۲۹ بهمن، یعنی ۴۹۶۹٫۱ دلار، بالاترین قیمت ۲۰ کندل اخیر بود.
- شکست (ساعت ۱۷:۳۰): کندلی از ۴۹۵۴٫۸ باز شد و با بدنهای حدود ۳۷ دلاری در ۴۹۹۱٫۸ بسته شد؛ بالای سطح و با بدنهای بسیار بزرگتر از کندلهای عادی.
- ادامه و بازگشت: قیمت تا ۵۰۱۰٫۹ بالا رفت، سپس طی چند ساعت اصلاح کرد و به سطح نزدیک شد. هنوز هیچ کاری نمیکنیم.
- تأیید (ساعت ۲:۳۰ بامداد ۳۰ بهمن): این کندل تا ۴۹۶۶٫۷ پایین آمد، یعنی سطح را لمس کرد و کمی زیر آن رفت، اما صعودی و بالای سطح در ۴۹۷۶٫۱ بسته شد. سایه زیر سطح رفت، بدنه نه. سطح نگه داشت.
- معامله: ورود ۴۹۷۶٫۱، حد ضرر ۴۹۵۲٫۳ (کف کندل شکست)، ریسک ۲۳٫۸ دلار و هدف ۱ به ۲ در ۵۰۲۳٫۸.
- نتیجه: قیمت ساعت ۹:۳۰ صبح ۳۰ بهمن به ۱R رسید و ساعت ۹:۳۰ صبح ۱ اسفند هدف ۲R را لمس کرد، بیآنکه به حد ضرر برگردد.
این نمونه برای آموزش انتخاب شده است. بخش بعد نشان میدهد در مجموع چه اتفاقی میافتد.
BTB روی داده واقعی: آمار طلا و فارکس
تشخیصگر BTB سایت را روی دادههای تاریخی طلا (XAU/USD)، یورو/دلار، پوند/دلار و دلار/ین در تایمفریمهای ۱۵ دقیقه، یکساعته و چهارساعته اجرا کردیم. تنظیمات پایه: سطح ۲۰ کندلی، کندل شکست دستکم ۰٫۸ ATR، تأیید ساده و بدون فیلتر روند. دادهٔ ۱۵ دقیقه از اردیبهشت ۱۴۰۵، یکساعته از شهریور ۱۴۰۴ و چهارساعته از فروردین ۱۴۰۲ تا مهر ۱۴۰۵ را پوشش میدهد.
سنجش هر معامله: قیمت پیش از حد ضرر به هدف ۲R رسید یا نه؟ اگر یک کندل هر دو را لمس کرده بود، ضرر حساب شد. اسپرد و کمیسیون لحاظ نشده است. در نسبت ۱ به ۲، نقطهٔ سربهسر پیش از هزینهها ۳۳٫۳ درصد موفقیت است.
| بازار | تعداد معامله | رسیدن به ۲R پیش از حد ضرر |
|---|---|---|
| طلا (XAU/USD) | ۲۱۶ | ۳۶٫۶٪ |
| پوند/دلار | ۱۸۶ | ۳۶٫۶٪ |
| یورو/دلار | ۲۰۳ | ۳۴٫۰٪ |
| دلار/ین | ۱۸۹ | ۲۸٫۰٪ |
| مجموع | ۷۹۴ | ۳۳٫۹٪ |
برداشتها:
- BTB مکانیکی، تقریباً سربهسر است. ۳۳٫۹ درصد در برابر سربهسرِ ۳۳٫۳ درصد یعنی قاعدهٔ خام، پیش از اسپرد، تقریباً هیچ مزیتی ندارد. با هدف ۱R هم دقیقاً ۵۰ درصد معاملات برنده بودند. طلا و پوند کمی بهتر بودند (حدود ۰٫۱R سود در هر معامله پیش از هزینهها) و دلار/ین بهوضوح زیانده.
- تایمفریم تفاوتی نساخت. ۱۵ دقیقه ۳۴٫۲، یکساعته ۳۲٫۶ و چهارساعته ۳۴٫۷ درصد.
- کندل تأیید هم کمکی نکرد. با پینبار ۳۴٫۰ و با RSI ۳۴٫۹ درصد به دست آمد که با تأیید ساده فرقی ندارد. کندل پوششی حتی بدتر بود (۲۹٫۷ درصد در ۶۴ معامله). فیلتر EMA 60، کندل شکست بزرگتر (۱٫۵ ATR) و سطح ۵۰ کندلی هم همه بین ۳۱ و ۳۴ درصد ماندند.
- بیشتر «بازگشتها» فوریاند. در ۶۱٫۵ درصد موارد، قیمت درست در کندل بعد از شکست به سطح برگشت. بازگشتهایی که ۲ تا ۵ کندل طول کشیدند (۳۵٫۴ درصد موفقیت) و آنهایی که ۶ کندل یا بیشتر (۳۱٫۷ درصد) هم تفاوت معناداری نداشتند.
نتیجهٔ عملی: قاعدهٔ «شکست، بازگشت، تأیید» بهتنهایی لبهٔ معاملاتی نمیسازد. مزیت BTB، اگر وجود داشته باشد، در انتخاب سطح است: سطحی که بازار واقعاً به آن احترام گذاشته، در جهت روند تایمفریم بالاتر و در ساعت پرحجم بازار. اینها همان بخشهاییاند که یک قاعدهٔ مکانیکی نمیتواند کامل ببیند.
تفاوت BTB با SP2L
هر دو استراتژی از پورصمدیاند و هر دو پس از یک حرکت قوی همجهت با آن وارد میشوند، اما دو چیز متفاوت را میبینند:
| SP2L | BTB | |
|---|---|---|
| محرک | کندل اسپایک با گپ قیمتی | شکست یک سطح با کندل قوی |
| ماشهٔ ورود | نخستین کندل اصلاحی، هرجا که باشد | فقط وقتی قیمت به خود سطح شکستهشده برگردد |
| حد ضرر | زیر کندل اول الگو | پشت کندل شکست |
| هدف پایه | ۱ به ۱ و مضربهای آن | دستکم ۱ به ۲ |
این دو میتوانند روی یک نمودار حرفهای متفاوتی بزنند: SP2L ممکن است مدتها پیش وارد شده باشد در حالی که BTB هنوز منتظر بازگشت قیمت است. برای جزئیات SP2L مقالهٔ استراتژی SP2L پورصمدی را بخوانید.
اشتباهات رایج در استراتژی BTB
- ورود زودهنگام: خرید پیش از اینکه قیمت واقعاً به سطح برسد، یعنی دنبال کردن بازار با ریسک بیشتر.
- شکست با سایه: وقتی فقط سایه از سطح عبور کرده، سطحی شکسته نشده که بشود به آن برگشت.
- نادیده گرفتن بسته شدن زیر سطح: اگر کندل بازگشتی زیر سطح بسته شود، ستاپ باطل است. «شاید کندل بعدی» جزو قاعده نیست.
- حد ضرر خیلی نزدیک به سطح: قیمت معمولاً کمی زیر سطح میرود (مثل مثال بالا). حد ضرر درست روی سطح، با همین نوسان عادی زده میشود.
- معامله خلاف روند اصلی و هنگام اخبار: شکستهای خلاف روند تایمفریم بالاتر و شکستهای خبری، بیشترین شکست جعلی را دارند.
- ریسک بالای هر معامله: با نرخ موفقیت حدود یکسوم، دنبالههای چند ضرر پشت سر هم عادی است. ریسک هر معامله نباید از ۱ تا ۲ درصد حساب بیشتر باشد.
BTB در FZ Assistant
FZ Assistant الگوی BTB را در ۳۲ نسخه بهصورت خودکار اسکن میکند و سطح شکستهشده، ورود، حد ضرر و هدف را روی نمودار رسم میکند. نسخهها در چهار چیز فرق دارند: سطح ۲۰ یا ۵۰ کندلی، کندل شکست ۰٫۸ یا ۱٫۵ ATR، نوع تأیید و فیلتر EMA 60:
- BTB با تأیید ساده (نسخهای که در بخش آمار سنجیدیم)
- BTB با تأیید پینبار
- BTB با تأیید کندل پوششی
- BTB با تأیید RSI
همهٔ نسخهها در صفحهٔ الگوهای قیمتی، بخش BTB آمدهاند.
پرسشهای پرتکرار
BTB مخفف چیست؟
Back To Break Even، یعنی بازگشت به نقطهٔ سربهسر: بازگشت قیمت به سطحی که شکسته است. نام کامل نسخهٔ پورصمدی Professional Back To Breakeven یا PRO BTB است.
فرق BTB با پولبک معمولی چیست؟
در اصل همان «شکست و پولبک» کلاسیک است، با قواعد دقیقتر: شکست باید با بسته شدن و کندل قوی باشد، فقط نخستین لمس سطح حساب میشود، بسته شدن زیر سطح ستاپ را باطل میکند و حد ضرر و هدف از قبل مشخصاند.
بهترین تایمفریم برای BTB کدام است؟
نسخهٔ اصلی تایمهای ۵ و ۱۵ دقیقه را بهترین میداند و بعضی منابع برای فارکس یک تا چهارساعته را پیشنهاد میکنند. در آزمون ما روی ۱۵ دقیقه، یکساعته و چهارساعته، نتیجه در هر سه تقریباً یکسان بود.
حد سود BTB چقدر است؟
کمینهٔ خود استراتژی ۱ به ۲ است. بسیاری از معاملهگران پس از رسیدن به ۱R، حد ضرر را به نقطهٔ ورود منتقل میکنند.
منابع
- وبسایت رسمی محمدعلی پورصمدی: poursamadi.com
- TradingFinder، اندیکاتور استراتژی PRO BTB پورصمدی برای متاتریدر ۵ (ورودیهای «candles to consider» و «spike size based on average distribution»): tradingfinder.net
- کپیترید، استراتژی PRO BTB پورصمدی، اصول و مثال عملی: copytrade.biz
- Edwards, R. D. & Magee, J. (1948). Technical Analysis of Stock Trends.
- آمار این مقاله: تشخیصگر BTB سایت FZ Assistant روی دادههای تاریخی XAU/USD، EUR/USD، GBP/USD و USD/JPY، اجراشده در مهر ۱۴۰۵.
این مقاله آموزشی است و توصیه به خرید یا فروش هیچ دارایی نیست.